Nod y Ddeddf hon yw creu dyfodol cynaliadwy, sicr i Gymru. Ond sut yn union y bydd yn gwneud hynny, a beth – os unrhyw beth – yw’ch rhwymedigaethau?

banner

Beth yw hi?

Mae Deddf Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 yn ddeddfwriaeth sy'n ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus - megis awdurdodau lleol, byrddau iechyd a mudiadau megis Cynghorau Celfyddydau a Chwaraeon Cymru - roi cynaliadwyedd hirdymor ar flaen eu meddyliau, a gweithio gyda'i gilydd ynghyd â mudiadau perthnasol eraill (megis grwpiau'r trydydd sector) a'r cyhoedd i atal problemau a mynd i'r afael â nhw. Lluniwyd y Ddeddf a'r nodau hyn ar ôl cyfnod ymgynghori helaeth a elwid y Sgwrs Genedlaethol.

Daeth i rym fis Ebrill 2015. Er mwyn creu Cymru fwy cynaliadwy, rhaid i gyrff cyhoeddus weithio tuag at saith Nod Llesiant a gweithredu'r pum Ffordd o Weithio a restrir isod:

Wellbeing Goals WelshThe 5 Ways Of Working (1)

Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi cyhoeddi set o 46 o Ddangosyddion Cenedlaethol i helpu i fesur y cynnydd tuag at gyflawni'r Nodau hyn. Dewiswyd y Dangosyddion fel y gallwn weld a yw pethau yn gwella i Gymru yn ei chyfanrwydd. Gallwch ddarllen y  Dangosyddion Cenedlaethol yma. Mae'r Ddeddf yn galluogi Gweinidogion i adolygu a diweddaru'r dangosyddion cenedlaethol er mwyn sicrhau eu bod yn parhau'n berthnasol. Ar ddechrau pob blwyddyn ariannol rhaid i Weinidogion gyhoeddi adroddiad cynnydd blynyddol yn amlinellu'r cynnydd sydd wedi'i wneud dros y flwyddyn flaenorol.

 

Sut mae'n effeithio arnoch chi?

Cyrff Cyhoeddus
Mae'r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i 44 o gyrff cyhoeddus datganoledig osod a chyhoeddi amcanion llesiant er mwyn sicrhau'r cyfraniad mwyaf posib ganddynt at gyflawni pob un o'r nodau llesiant, a rhaid iddynt gymryd pob cam rhesymol i gyflawni'r amcanion hynny. Rhaid i gyrff cyhoeddus gyhoeddi datganiad wrth osod eu hamcanion llesiant i egluro pam maent yn teimlo y bydd yr amcan yn eu helpu i gyflawni'r saith nod a'r ffordd y maent wedi rhoi'r egwyddor datblygu cynaliadwy ar waith. Rhaid iddynt hefyd gyhoeddi adroddiad blynyddol sy'n dangos y cynnydd maent wedi'i wneud tuag at gyflawni eu hamcanion.

Cyrff Cyhoeddus

Gweinidogion Cymru

Awdurdodau Lleol

Byrddau Iechyd Lleol

Ymddiriedolaeth GIG
Iechyd Cyhoeddus Cymru

Ymddiriedolaeth GIG
Felindre

Awdurdodau Parciau
Cenedlaethol

Awdurdodau Tân ac Achub

Cyfoeth Naturiol Cymru

Cyngor Cyllido Addysg
Uwch Cymru

Cyngor Chwaraeon Cymru

Llyfrgell Genedlaethol
Cymru

Amgueddfa Cymru


Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus
Mae'r Ddeddf hefyd yn ffurfio Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus. Mae'r rhan fwyaf o'r rhain yn gweithio ar batrwm yr awdurdodau lleol, ond mae sawl un yn cydweithio. Diben y Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus yw gwella llesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol yn eu hardaloedd lleol drwy gryfhau cydweithio ar draws yr holl wasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. Rhaid i'r Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus gynnwys yr Awdurdodau Lleol, Cyfoeth Naturiol Cymru, Byrddau Iechyd a Gwasanaethau Tân - a 'chyfranogwyr gwadd' ychwanegol gan gynnwys; Gweinidogion Cymru, Prif Gwnstabliaid, ac o leiaf un corff sy'n cynrychioli mudiadau gwirfoddol perthnasol. Mae dyletswydd ar Fyrddau Gwasanaethau Lleol i ddylunio a gweithredu Cynlluniau Llesiant Lleol, wedi'u seilio ar asesiadau manwl, ac i osod amcanion ar gyfer eu hardal leol er mwyn cydymffurfio â'r nodau llesiant. 

Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus

Abertawe

Blaenau Gwent

Bro Morgannwg

Caerffili

Casnewydd

Ceredigion

Conwy a Sir Ddinbych

Gwynedd a Môn

Merthyr and RCT - Cwm Taf

Monmouthshire

NPT

Pen-y-bont ar Ogwr

Sir Benfro

Sir Gaerfyrddin

 Torfaen

Wrexham 

 

 sophie howe

Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol 
Mae'r Ddeddf hefyd yn creu Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol, rôl sy'n gwarchod buddiannau cenedlaethau'r dyfodol yng Nghymru, er mwyn cefnogi'r cyrff cyhoeddus i weithio tuag at gyflawni'r nodau llesiant a monitro'r cynnydd tuag at gyflawni amcanion. Sophie Howe yw Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol cyntaf Cymru a chymerodd swydd ym mis Chwefror 2016.

 

A yw'r Nodau Llesiant yn berthnasol i ni?

Er mai dim ond cyrff cyhoeddus sydd wedi'u rhwymo gan y Ddeddf, mae'n glir na fydd ei Nodau Llesiant yn cael eu cyflawni heb gefnogaeth sectorau eraill a gweithredoedd unigol hefyd. Mae WCVA wedi datblygu taflenni ffeithiau, gweminarau, a gweithdai i helpu grwpiau a mudiadau trydydd sector i ystyried y ffordd y mae eu gwaith yn cyfrannu at y Ddeddf. Mae'r rhain ar gael am ddim ar ein tudalen Adnoddau Trydydd Sector.
 

Ble gallaf gael gwybod mwy?

Mae ein tudalenCerrig Milltir y Ddeddfyn olrhain y gwaith sydd wedi'i wneud ynglŷn â'r Ddeddf hyd yma gan Lywodraeth Cymru a Chyrff Cyhoeddus eraill, Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus, Swyddfa Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol, a datblygiadau traws-sector ehangach. Diweddarir y dudalen hon yn rheolaidd felly cadwch lygad arni am wybodaeth newydd.

I gael rhagor o wybodaeth ynglŷn â'r Ddeddf, dilynwch y dolenni hyn neu gwyliwch y cyflwyniad fideo isod:

WWWant logo

Ac os oes gennych unrhyw ymholiadau eraill, cysylltwch â ni drwy ffonio 0300 111 0124 neu ebostio help@wcva.org.uk