7 Hyd 2019

Mae'r Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol wedi dweud wrth y trydydd sector ei bod yn awyddus i edrych ar y rhwystrau i weithredu modelau arloesol o dai cymunedol.

Mewn cyfarfod gyda grŵp y trydydd sector ar dai a llywodraeth leol, clywodd Julie James, y Gweinidog Tai a Llywodraeth Leol, bapur gan y sector ar fodelau arloesol o dai cymunedol. Roedd y papur yn tynnu sylw at rwystredigaethau'r sector o ran ei anallu i ddatblygu modelau tai arloesol llwyddiannus, i ddod o hyd i ddarnau o dir fforddiadwy, ac i wneud gwell defnydd o ddeddfwriaeth Trosglwyddo Asedau Cymunedol. Dywedodd y Gweinidog ei bod yn awyddus i glywed mwy am y rhwystrau hyn. Bu'r grŵp hefyd yn trafod y ffordd orau o wneud tai cymdeithasol yn fwy hygyrch.

Yna, clywodd y Gweinidog bapur ar Dai fel Hawl Ddynol, a oedd yn gofyn i Lywodraeth Cymru fabwysiadu dull yn seiliedig ar hawliau tuag at dai, er mwyn mynd i'r afael â phroblemau'n ymwneud â digartrefedd, hygyrchedd a fforddiadwyedd. Roedd y Gweinidog yn bositif am hyn, ond nododd nad oes gan Lywodraeth Cymru lawer o amser i drafod deddfwriaeth oherwydd Brexit ac, os byddai'r syniad yn cael ei fabwysiadu, mae'n debygol y byddai'n rhaid iddo fod yn ymrwymiad maniffesto ar gyfer etholiad nesaf y Cynulliad.

Yn olaf, mewn trafodaeth ar gydgynhyrchu, soniodd y Gweinidog wrth y grŵp am y Bil Llywodraeth Leol sydd ar y gweill, a fydd yn diddymu rheoliadau 2011 ac yn cyflwyno dull adolygu gan gymheiriaid yn eu lle er mwyn cynnwys dinasyddion a chydgynhyrchu. Bydd y Bil yn cyflwyno Cyd-bwyllgorau Corfforaethol sy'n cydweithio mewn grwpiau rhanbarthol ar nifer o bynciau. Bydd gofyn i Awdurdodau Lleol gynnig grwpiau i gyflawni'r agweddau hyn ar weithio'n rhanbarthol.

Meddai John Puzey, Cyfarwyddwr Shelter Cymru: 'Mae tai yn effeithio ar fywydau pobl mewn gymaint o wahanol ffyrdd. Pan ddechreuom edrych ar y posibilrwydd o gynnwys hawl i gartref mewn cyfraith, cawsom gefnogaeth gan amrywiaeth o randdeiliaid. Er enghraifft, byddai'n gwella'r opsiynau a'r posibiliadau ar gyfer pobl anabl, neu fenywod sydd wedi dioddef trais. Mae amrywiaeth eang o achosion gwahanol.

'Mae ceisio gwreiddio'r hawl i gael cartref yng nghyfraith Cymru yn fater brys.'

Meddai Noreen Blanluet, Cyfarwyddwr Rhwydwaith Cydgynhyrchu Cymru: 'Rydym wedi cyffroi am y potensial o Fil Llywodraeth Lleol newydd o ran cynnwys a chydgynyrchu dinasyddion, ac rydym yn edrych ymlaen i weld y drafft.'