Mae angen i'r dulliau a ddefnyddiwn i ddiogelu ein seilwaith ac adnoddau addasu i hinsawdd sy'n newid. Mae cyfuno gwybodaeth fodern gydag atebion naturiol a thraddodiadol yn cynnig amrywiaeth o fuddion i bobl a bywyd gwyllt...

Pam mae'n bwysig:

  • Bydd newid yn yr hinsawdd yn achosi tywydd mwy eithafol; gan olygu bod angen gwarchod ein seilwaith, ein hadnoddau a'n pobl rhag stormydd, llifogydd a sychder.
     
  • Mae atebion artiffisial yn gofyn am lawer iawn o ddeunyddiau crai ac yn rhyddhau allyriadau wrth gynhyrchu a chodi amddiffynfeydd. Gall atebion 'peirianneg galed' hefyd fod yn ddrud ac achosi sgil-effeithiau anfwriadol; er enghraifft, gall codi argaeau i warchod tai ar orlifdir symud y broblem i lawr yr afon.Tree Flood Defense 
     
  • Gall seilwaith gwyrdd a glas mewn trefi a dinasoedd, megis coed stryd, pantiau, palmant athraidd, a blychau i ystlumod, gynnig manteision lu i bobl a bywyd gwyllt. Gan gynnwys lleihau perygl llifogydd, gwella ansawdd aer, a chreu amgylcheddau mwy croesawgar gyda chyfleoedd i bobl gymdeithasu.
     
  • Gall adfer cynefinoedd at ddefnydd neu gyflwr ecolegol blaenorol fod o fudd i'r ardal leol ac ecosystemau ehangach. Wrth gael gwared â rhywogaethau estron gellir gwella bioamrywiaeth a'r gallu i ymdopi â thywydd eithafol. Gall adfer cynefinoedd megis corsydd yr ucheldir a gwrychoedd leihau perygl llifogydd, storio carbon, hidlo llygryddion, a chreu cynefinoedd i fywyd gwyllt. Ceir buddion economaidd hefyd yn sgil ecodwristiaeth, a buddion i iechyd a chymdeithas yn sgil cyfleoedd hamdden.
      
  • Beaver 2Gall ail-wylltio neu ailgyflwyno rhywogaethau cynhenid gryfhau ecosystemau. Gall ailgyflwyno rhywogaethau allweddol, fel y blaidd yn yr Unol Daleithiau neu'r afanc ym Mhrydain, greu cyfleoedd i anifeiliaid eraill ffynnu a chyfleoedd i wella cynefinoedd. Gall rhywogaethau allweddol gael yr effaith hon drwy newid dynameg y we fwyd, lleihau pwysau pori ar dirweddau, neu addasu adnoddau naturiol drwy greu cynefinoedd. Mae adfer y cydbwysedd hwn yn cynnig buddion tebyg i adfer cynefinoedd.
     
  • Wrth fynd yn ôl at ffyrdd mwy traddodiadol o ffermio a rheoli tir, gan ddefnyddio systemau cnydau cymysg, pori tymhorol, a phlannu coed a bondocio er enghraifft, gellir cryfhau ecosystemau drwy greu cynefinoedd amrywiol sy'n cefnogi pryfed peillio. Gall ecosystemau a gefnogir yn well gynyddu cynaliadwyedd bwyd, lleihau bygythiadau economaidd a chreu cyfleoedd ar gyfer gweithgareddau cymdeithasol ategol, megis arolygu bywyd gwyllt.

 

Yr hyn y mae'r sector cyhoeddus yn ei wneud:


Y Byd / Ewrop:

  • I helpu pobl i ddeall sut y bydd newid yn yr hinsawdd yn effeithio ar ffermwyr yn rhyngwladol a sut y gall ffermydd liniaru'r peryglon mae'r FAO wedi creu'r animeiddiad hwn.
     
  • Mae'r cynllun Taliad Amaethyddol Cyffredin ar gael i ffermwyr yn yr UE. Tra mae'r cynllun wedi'i feirniadu am bwysleisio cynhyrchu dros gynaliadwyedd, mae camau yn cael eu cymryd i wella gwerth amgylcheddol, cymdeithasol, ac economaidd y cynllun.

Y Deyrnas Unedig:

Cymru:GG-logo 1-01

  • Grangetown Werddach - mae prosiect Dŵr Cymru wedi defnyddio atebion naturiol megis cael gwared ag arwynebau anathraidd, plannu coed, creu gerddi glaw a phlannu planhigion i ddal, glanhau ac arallgyfeirio dŵr glaw yn uniongyrchol i Afon Taf yn lle ei bwmpio 8 milltir drwy Fro Morgannwg i'r môr.
     
  • Un o'r tair blaenoriaeth genedlaethol ym 'Mholisi Adnoddau Naturiol' Llywodraeth Cymru yw cynnig atebion sy'n seiliedig ar natur.
     
  • Bydd Llywodraeth Cymru yn ymgynghori ar 'Brexit a'n tir: Diogelu dyfodol ffermio yng Nghymru'

 
Yr hyn y mae'r trydydd sector yn ei wneud:

  • Ail-wylltio Prydain: Lleihau perygl llifogydd drwy ail-wylltio - adroddiad sy'n manylu ar ffyrdd naturiol o reoli llifogydd sy'n atgyweirio ac yn adfywio ein hecosystemau diffygiol
     
  • Ymddiriedolaeth Natur Vincent: adfer bele'r coed -Pine Martens prosiect i ailgyflwyno bele'r coed i Gymru sydd o fudd i ecosystemau coetirol iach
     
  • Ymddiriedolaethau Natur: ailgyflwyno'r afanc - prosiectau i ailgyflwyno 'peirianwyr ecosystemau' byd natur i afonydd ledled Prydain gan helpu i leihau perygl llifogydd a llygredd dŵr 
     
  • PONT - yn cynnig cyngor i reolwyr tir ar ffyrdd cynaliadwy o reoli porfeydd ac yn cynnal cyfnewidfa wair a gwrtaith
     
  • Ymddiriedolaeth Bwyd Cynaliadwy - yn cynnig cyngor ac arweiniad ar ddatblygu systemau bwyd mewn cytgord â byd natur a phobl
      Bog Flowers]
  • Ymddiriedolaeth Natur Maldwyn: Pumlumon - prosiect sy'n dangos y gall rheoli tir yn briodol, megis ail-wlychu corsydd, adfer gallu byd natur i weithredu fel sbwng naturiol a dalfa garbon
     
  • Coed Cadw: Pont Bren - prosiect sydd wedi plannu rhesi o goed ar ffermydd yn yr ucheldir sydd, yn ogystal â rhoi cartref i fywyd gwyllt a lloches i dda byw, wedi cynyddu ymdreiddiad dŵr i'r pridd dros 60 gwaith yn fwy na phorfeydd cyfagos sydd heb resi o goed
     
  • RSPB: Llyn Efyrnwy - prosiect ar y cyd â Chyfoeth Naturiol Cymru a Severn Trent i ofalu am y cynefin hwn. Ymysg y camau a gymerwyd y mae pori rheoledig, cadw pren marw ar lawr y goedwig a thocio bedw sydd wedi'u niweidio
     
  • Cadwch Gymru'n Daclus: Y Goedwig Hir - prosiect i ailblannu ac adfer coedwrych yng Nghymru i ddarparu cynefinoedd i fywyd gwyllt a helpu i warchod cefn gwlad rhag tywydd eithafol

 

Sut y gallwch chi wneud gwahaniaeth:

  • Plannu coed, creu pyllau dŵr a gadael lle i fywyd gwyllt - bydd y camau hyn yn helpu byd natur i ofalu am lygredd ac yn cynorthwyo i leihau peryglon tywydd eithafol. Ni waeth pa mor fach, mae yna fel arfer ffyrdd y gallwch gynyddu gallu rhywle i gipio dŵr a charbon. Gweler ein syniadau a'n pecynnau cymorth i drawsnewid ardaloedd a gwneud lle i fyd natur.
     
  • Osgoi defnyddio cemegau mewn pethau fel cynhyrchion glanhau a phlastig untro sy'n cronni yn ein moroedd - bydd hyn yn helpu i leihau'r angen am gyfleusterau drud i drin a phuro ein dŵr. Mae cyngor pellach ar gael yn ein canllaw 'Buddsoddi ym Myd Natur'
     
  • Cefnogi prosiectau adfer ac ail-wylltio neu ddechrau'ch prosiect eich hun gyda grantiau Tyfu'n Wyllt