Bil yr UE (Ymadael) – y 5 peth pwysicaf i fod yn ymwybodol ohonynt

Bil yr UE (Ymadael)

 

Diwygio Bil yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael)

Mae Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (WCVA) a Chyngor Mudiadau Gwirfoddol yr Alban (SCVO) yn gofyn i ASau Cymru a'r Alban gefnogi'r diwygiadau trawsbleidiol a gynigiwyd gan Lywodraethau Cymru a'r Alban.

Lawrlwythio y bapur briffio - Diwygio Bil yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael)- Ymateb gan Drydydd Sector Cymru a'r Alban.


Ar 26ain Hydref cynhaliodd Cynghrair y Bil Diddymu, ar y cyd â WCVA, drafodaeth ford gron ynglŷn â Bil yr UE (Ymadael) a'r cwmpas a'r goblygiadau posib i'r trydydd sector yng Nghymru. Cafodd llawer ei drafod ac mae Jane Thomas, Cydlynydd Cynghrair y Bil Diddymu, wedi llunio rhestr o'r 5 peth pwysicaf y dylai mudiadau yng Nghymru fod yn ymwybodol ohonynt ynglŷn â'r Bil.

1. Rhaid gweithredu nawr i ddiwygio'r bil - ni waeth a yw'ch mudiad yn fawr neu'n fach, nac ym mha sector rydych yn gweithio, o addysg uwch i hawliau menywod, os yw'r bil yn cael ei basio heb ei ddiwygio fe fydd yn effeithio arnoch chi, eich aelodau, neu ddefnyddwyr eich gwasanaethau, mewn rhyw ffordd.

2. I bobl yng Nghymru mae'r bil, fel y mae ar hyn o bryd, yn gosod cyfyngiad newydd a sylweddol ar y setliad datganoli, gan danseilio hawliau a chyfrifoldebau y brwydrwyd yn galed amdanynt a symud pŵer yn ôl i San Steffan.

3. Mae'n fil cymhleth a dyw'r holl wleidyddiaeth o'i gwmpas ddim yn helpu i wneud unrhyw beth yn fwy dealladwy. Yr hyn y mae mudiadau ac unigolion ei angen yw canllaw dealladwy a hwylus ynglŷn â'r bil - a map o ryw fath sy'n dangos i ba gyfeiriad y mae'n mynd.

4. Mae lobïo wedi bod yn effeithiol ond mae cyflymder datblygiadau gwleidyddol yn ei gwneud yn anodd i bron pawb gadw'n gyfysgwydd â nhw. Amseru yw popeth, ac mae grym mewn gwybodaeth - gorau po fwyaf y gallwn ddefnyddio ein rhwydweithiau i roi'r diweddaraf i bobl a chynnal eu diddordeb.

5. OND, nid yw'n rhy hwyr i weithredu - ac os daw cymdeithas sifil at ei gilydd gallwn sicrhau bod ein lleisiau yn cael eu clywed. Dyma ddiben y Gynghrair - darparu gwybodaeth, rhwydweithiau ac adnoddau. Y cam cyntaf: ymunwch â rhestr ohebu'r Gynghrair i gael e-fwletin rheolaidd ynglŷn â'r bil, ac adnoddau i'ch mudiad (fe fydd pecyn ymgyrchu ar gael yn fuan!) 

Lawrlwythio y bapur briffio - Y Bil Diddymu a Chymru.

Bil yr UE (Ymadael)

O'r diwedd felly mae gennym ddyddiadau ar gyfer dechrau'r cam Pwyllgor pan fydd manylion y bil yn cael eu harchwilio â chrib fân. Nod y ddogfen Holi ac Ateb eitha' hirfaith yma yw egluro beth fydd yn digwydd nesaf a pha weithdrefnau a phrosesau sydd yn eu lle. Mae'r ddogfen, ychydig fel y bil ei hun, braidd yn gymhleth ond gobeithio y bydd o gymorth. Serch hynny, os yw'n codi rhagor o gwestiynau mae croeso i chi gysylltu â Jane Thomas jane.thomas@unlockdemocracy.org.uk.
 
Pryd mae'r Cam Pwyllgor yn dechrau?
 
Diwrnod 1 yn y Pwyllgor (ynglŷn â Chymalau 1 a 6) ddydd Mawrth 14 Tachwedd.
 
Diwrnod 2 yn y Pwyllgor (ynglŷn â Chymalau 2, 3 a 4) ddydd Mercher 15 Tachwedd.
 
Hyd yma nid yw'r 6 diwrnod arall yn y Pwyllgor na'r 2 ddiwrnod diweddarach ar yr Adroddiad/Trydydd Darlleniad wedi'u hamserlennu.
 
Sut ydw i'n canfod y diwygiadau sydd wedi'u cynnig hyd yma?
Gallwch edrych bob yn ail ddiwrnod, neu bob diwrnod os ydych yn frwd neu eisiau cael eich syfrdanu, i weld beth sy'n newydd. Wedi dweud hynny, mae yna deimlad bod y mwyafrif bellach wedi'u cynnig.
https://services.parliament.uk/bills/2017-19/europeanunionwithdrawal/documents.html
 
Dyma ddolen at y rhestr Excel ddiweddaraf o Ddiwygiadau a Chymalau Newydd gyda rhifau tudalennau.

Mae'n hawdd gweld pa ddiwygiad sy'n cyfeirio at ba gymal neu atodlen a phwy sy'n ei arwain. Gallwch hefyd gael syniad o ble mae yna gysylltiadau neu glystyrau cysylltiedig OND ni chewch lawer o fanylion.

Mae hyn wedi'i dablu yn ôl y diwrnod y bydd y cymalau yn cael eu dadlau gyda disgrifiad cryno iawn o'r cymalau a fydd yn cael eu dadlau y diwrnod hwnnw. Serch hynny, mae'n well defnyddio'r rhestr Excel hon ochr yn ochr â'r rhestr o ddiwygiadau (dilynwch y ddolen uchod) a sgrolio i lawr i Amendment Paper. Sicrhewch eich bod yn agor yr un mwyaf diweddar o ran y dyddiad.

Beth sy'n newydd?
 
Cymalau Newydd NC64 i NC67 a gyflwynwyd gan y Gwrthwynebiad a Diwygiadau 335 i 350, sydd wedi'u lliwio'n felyn.
 
Pwy sy'n dewis diwygiadau a sut?

Erbyn hyn mae yna dros 400 o ddiwygiadau neu gymalau newydd. Does dim angen gradd mathemateg arnoch i gyfrifo bod trafod pob un o'r rhain mewn dim ond 8 diwrnod yn amhosib. Yn ogystal, mae Aelodau Seneddol yn wynebu'r tebygolrwydd o ddiwrnodau (a nosweithiau) hirion yn y Siambr felly fe fydd yn rhaid i'r Chwipiaid sicrhau nad oes neb yn "piciad allan" ac yn dianc. Heb ddim paru, ni fydd neb yn eiddigeddus o waith y Chwipiaid, yn enwedig gyda'r cydgynllwynio trawsbleidiol sydd bellach yn amlwg ynghylch rhai diwygiadau allweddol. Ar ben hyn, mae'r weithred gorfforol o bleidleisio ynddi'i hun yn cymryd llawer o amser (nid yw'r dechnoleg sy'n caniatáu i chi bleidleisio o'ch sedd wedi cyrraedd Senedd San Steffan).

Felly fe fydd yn rhaid tocio diwygiadau. Fe fyddant naill ai'n cael eu gollwng, eu tynnu'n ôl neu mewn rhai achosion eu rhoi gyda'i gilydd. Gorchwyl y Cadeirydd Ffyrdd a Moddau (Mr Lindsay Hoyle) fydd hyn, gyda chymorth y clercod wrth gwrs.
 
Rheol Sefydlog 32(2) sy'n gosod y weithdrefn:

Bydd y Cadeirydd Ffyrdd a Moddau yn dewis Cymalau Newydd a Diwygiadau i'w dadlau. Mae penderfyniad y Cadeirydd Ffyrdd a Moddau yn derfynol ynghylch -
• Dewis Cymalau Newydd a Diwygiadau i'w dadlau;
• Grwpio Cymalau Newydd a Diwygiadau i'w dadlau - gallai grwpiau gynnwys Cymal neu Atodlen i sefyll yn rhan o'r bil (stand part);
• Dewis ar gyfer penderfyniad ar wahân (pleidlais) ar Ddiwygiadau neu Gymalau Newydd sydd wedi'u grwpio i'w dadlau â Diwygiad neu Gymal Newydd arweiniol.

Fe fydd y ddyletswydd dros lywyddu dros weithgareddau ym Mhwyllgor y Tŷ cyfan yn cael ei rhannu â'r ddau Ddirprwy Gadeirydd Ffyrdd a Moddau (Mrs Eleanor Laing a'r Fonesig Rosie Winterton) a dau uwch Aelod o bob ochr i'r Tŷ a ddewisir o'r Panel Cadeiryddion: Syr David Amess, Syr David Crausby, David Hanson a Mr Gary Streeter.
 
Sut y gallwn gael gwybod pa ddiwygiadau sydd wedi'u dewis?
 
Yn anffodus mae'n ymddangos na fyddwch yn gwybod y dewis terfynol tan y munud olaf, hynny yw, ychydig cyn dechrau dadl y diwrnod hwnnw.

Mae yna ddyddiad cau treigl ar gyfer Diwygiadau sef dau ddiwrnod clir (fel arfer) cyn iddynt gael eu hystyried i gael eu dewis.

(Pe bai unrhyw un o'r dyddiadau cau yn disgyn yn ystod toriad, fe fyddai'r dyddiad cau ar yr un diwrnod o'r wythnos â phe bai'r Tŷ yn eistedd, ond gyda therfyn amser sef 4.30pm).
 
Serch hynny, fe fydd detholiad a grwpiau dros dro yn cael eu cyhoeddi bob diwrnod cyn i'r Pwyllgor ddechrau (gweler enghraifft o'r Bil Hysbysu am Ymadael).

Mae'r hysbysiad diweddaraf i ASau yn awgrymu, yn amodol ar amseriad penderfyniadau dewis gan y Cadeirydd, y gallai hi weithiau fod yn bosib cylchredeg detholiad a grwpiau sydd i'w trafod ddiwrnod neu ddau ymlaen llaw, ond fe fydd y rhestr honno yn fwy ansicr.

Sylwer: nid yw'r Cadeirydd fel arfer yn cyhoeddi cyn i bob dadl orffen pa rai o'r Cymalau Newydd neu'r Diwygiadau, os o gwbl, sydd ddim yn arwain grŵp fydd yn cael eu galw ar gyfer penderfyniad ar wahân.
 
Pleidleisio
 
Rhaid i Bwyllgor y Tŷ cyfan benderfynu a ddylai Cymal neu Atodlen sefyll yn rhan o'r Bil ai peidio.

Ym mhob achos, mae yna gynnig i'r cymal neu'r atodlen sefyll yn rhan o'r Bil. Felly ni chymerir diwygiadau i ddileu cymalau cyfan - os yw ASau am wneud hynny, maent yn pleidleisio yn erbyn y cynnig i gymal sefyll yn rhan o'r Bil.
 
Gall pob diwrnod ym Mhwyllgor y Tŷ cyfan bara hyd at 8 awr o'r adeg pan fo gweithgareddau'n dechrau ar y Bil, a'r amser sydd ei angen ar gyfer unrhyw bleidleisiau sy'n cael eu galw ar ddiwedd yr 8 awr. Rhennir rhai diwrnodau yn ddwy ran (wedi'u labelu, er enghraifft, 8A ac 8B) gan roi hyd at 4 neu 6 awr i'r rhan gyntaf o ddechrau'r gweithgareddau ar y bil, a chaniatáu i'r ail ran gymryd gweddill y cyfnod 8 awr y diwrnod hwnnw o'r adeg pan ddechreuodd y ddadl ar y diwrnod hwnnw ynghylch y Bil. Does dim amser ychwanegol i bleidleisiau sy'n cael eu galw o fewn y cyfnod 8 awr.
 
Dim ond y Cymal Newydd neu'r Diwygiad arweiniol (cyntaf) ym mhob grŵp o Gymalau Newydd a Diwygiadau a ddewiswyd y mae'n rhaid eu gwaredu, trwy'r canlynol:
• eu tynnu'n ôl, gyda chaniatâd unfrydol y Pwyllgor, neu
• eu negyddu/cytuno naill ai
o ar y lleisiau ("Aye"/"No") neu
o drwy Ymraniad cofnodedig.

Y Cadeirydd fydd yn penderfynu a fydd unrhyw rai o'r Cymalau Newydd a'r Diwygiadau eraill sydd wedi'u dewis a'u grwpio gyda Chymal Newydd neu Ddiwygiad arweiniol yn cael eu galw i gael eu cynnig yn ffurfiol ac (os oes angen) cynnal pleidlais arnynt. Mae'n hen hen arfer y bydd unrhyw beth yn enw'r Aelod sy'n gyfrifol am y Bil (y Llywodraeth, yn yr achos yma) yn cael ei alw ar gyfer penderfyniad.
 
Pryd fydd y cwbl drosodd?
 
Rhaid i'r llywodraeth ganiatáu 3 diwrnod, o bosib, ar gyfer y Gyllideb, dydd Mercher 22ain Tachwedd. Mae hyn yn golygu ei bod yn ddigon posib y bydd yr wythnos honno'n cael ei cholli i ddadleuon cysylltiedig. Mae'r ffaith nad oes yna amserlen ar gyfer y 6 diwrnod arall yn awgrymu bod y llywodraeth efallai'n dal i ganiatáu amser hyblyg i'w galluogi i ddod i gytundebau neu roi trefn ar wrthryfelwyr y meinciau cefn. Mae hi dal yn bosib y bydd y broses wedi'i chwblhau, gan gynnwys y cam Adroddiad, erbyn y Nadolig ac yn barod ar gyfer Blwyddyn Newydd o hwyl a sbri yn Nhŷ'r Arglwyddi.
 
A dyna pryd mae'r hwyl yn dechrau........