Mae adar Cymru dan fygythiad ac mae angen eich cymorth chi arnynt oherwydd prinder adnoddau, datgoedwigo ac arferion diwydiannol trwm

Cynefinoedd Adar yng Nghymru
Mae gan Gymru rai o gynefinoedd pwysicaf Prydain ar gyfer sawl rhywogaeth allweddol o adar a rhaid eu gwarchod. Mae RSPB Cymru ac Ymddiriedolaeth Adareg Prydain (BTO) yn gweithio'n galed i ddiogelu a hyrwyddo ein hadar cynhenid ond mae eu cynefinoedd yn wynebu bygythiadau cynyddol sy'n golygu bod goroesiad rhywogaethau allweddol yn dibynnu ar bobl yn mynd ati i weithredu a dadlau dros hawliau adar.


Osprey -bird -pandion -haliaetus -flies -off -with -a -fish
Prin y mae rhai cynefinoedd sy'n cynnal nythfeydd adar môr, megis ym Môn a sir Benfro, wedi newid ers miloedd o flynyddoedd.

Dyw'r prinder bwyd sydd wedi diffeithio nythfeydd gwennol y môr, y carfil a'r wylan goesddu ar arfordir Môr y Gogledd hyd yma ddim wedi effeithio ar nythfeydd Cymru, gan wneud clogwyni arfordir Gogledd a Gorllewin Cymru yn hanfodol i oroesiad yr adar môr hyn ym Mhrydain. Mae ynysoedd sir Benfro yn cynnwys niferoedd mawr o bâl Manaw, pedrynnod drycin, gwylogod a llursod. Un o'r ynysoedd hyn yw Gwales ac arni 39,000 o huganod sef y drydedd nythfa fwyaf yn y byd.
 

Mae rhannu eraill o Gymru, fel cymoedd yr iseldir, mynyddoedd yr ucheldir ac aberoedd llydan sydd ar y ffin â Lloegr yn y dwyrain wedi'u newid gan ffermio, diwydiant trwm a chloddio am adnoddau naturiol. Y rhostiroedd a'r coetiroedd eang yng Nghymru, heb lawer o bobl yn byw ynddynt ond digonedd o famaliaid bychain, yw hoff gynefin y rhan fwyaf o adar ysglyfaethus Prydain; mae Cymru yn gartref i dros 600 pâr o Farcudiaid Coch, 43 pâr o Fodaod Tinwyn, a rhywogaethau pwysig eraill o adar ysglyfaethus gan gynnwys Gweilch Marthin, Cudyllod Bach a Gweilch y Pysgod. Mae'r cynefinoedd hyn dan fygythiad oherwydd arferion coedwigaeth anghynaliadwy; coetir yw 14% o arwynebedd tir Cymru gan olygu mai hi yw'r wlad sydd wedi'i choedwigo fwyaf yn y Deyrnas Unedig.
Red _Kite _27_(5939320745)

Mae aberoedd Cymru (Dyfrdwy, Hafren a Dyfi) yn cynnal miloedd o biod môr, pibyddion yr aber, rhostogion cynffonfraith, pibyddion coesgoch, gylfinirod a phibyddion y mawn - mae'r rhywogaethau hyn yn dibynnu ar yr erwau eang o fwd bras a ddatgelir gan y llanw ddwywaith y dydd. Mae'r morfeydd heli yn yr aberoedd hyn hefyd yn bwysig i wyddau talcen-wyn (yn enwedig adar hil yr Ynys Las yn aber afon Dyfi), chwiwellod, corhwyaid a hwyaid llydanbig. Mae adennill tir a datblygiadau diwydiannol wedi newid nifer o'r aberoedd hyn yn ystod y 150 mlynedd diwethaf, ac mae morgloddiau llanw yn fygythiad newydd i'r rhywogaethau rhynglanw hyn.



Ffyrdd o warchod y cynefinoedd a'r rhywogaethau hyn

Gwneud nyth adar:
Mae adar mewn trafferth, hyd yn oed y rheini a oedd yn arfer bod yn gyffredin megis aderyn y to. Un o'r rhesymau yw llai o lefydd i nythu. Hyd yn oed os nad oes gennych ardd rydych yn debygol o fod â lle i osod blwch nythu. Eich gwobr fydd cael gweld yr holl weithgarwch a gwybod mai chi wnaeth hyn, rhoi cartref i deulu o adar.
Swifts

5 ffordd o helpu adar sy'n nythu
Rhowch flychau nythu o dan fondo'ch adeilad, i ffwrdd o unrhyw ffenestri ac wedi'u cysgodi rhag yr haul, y gwynt a'r glaw. Ewch ar y dudalen hon ynglŷn â gwarchod y wennol ddu  a gwefan yr RSPB am ragor o wybodaeth ynglŷn â blychau nythu penodol ar gyfer y wennol ddu a gwennol y bondo


Bwydo'r adar:
Mae bwydo adar yn rhoi llawer o foddhad ac yn eu helpu i oroesi'r gaeaf a bwydo eu cywion yn yr haf. Mae gwahanol adar yn hoffi gwahanol fwydydd, mwy yma.

Gall gardd fechan hyd yn oed ddarparu detholiad o fwydydd naturiol i adar drwy gydol y flwyddyn. O'r hydref ymlaen mae hyn yn arbennig o bwysig, wrth i'r tymheredd ddechrau gostwng a bwyd brinhau. Mae gan Gardeners World a Country File restrau cynhwysfawr o blanhigion i ddenu adar i'ch gwyrddfan, ac i'w bwydo oddi yno.

Barn -owl



Gwarchod Cynefinoedd:
Mae glaswelltir bras yn gynefin perffaith i'r Dylluan Wen gan ei fod yn darparu llawer mwy o gyfle i guddio (does dim haen o blanhigion marw mewn dôl gwair). Mae glaswelltir bras hefyd yn well o lawer i bryfed ac adar pryfysol na dôl gwair. Er y gall glaswelltir bras fod yn llai blodeuog na dôl gwair arbennig o dda, mae blodau gwyllt glaswelltir bras, y glaswelltau, a'r glöynnod byw maent yn eu cynnal yn fendigedig. Cewch wybod yma faint o gynefin da y mae ar y Dylluan Wen ei angen.

 




Am ragor o ffyrdd o helpu cymerwch olwg ar rai o'n hoff fudiadau a phrosiectau: