Tra nad yw gweithgaredd twyllodrus yn digwydd yn aml yn y trydydd sector, nid yw’n rhydd rhag twyll o bell ffordd felly mae’n hanfodol y gwyddech sut i ddiogelu’ch mudiad.

Mae'r adran hon yn darparu adnoddau amrywiol i'ch helpu i ddiogelu'ch mudiad a'i asedau rhag twyll, yn ogystal â chanfod twyll gwirioneddol neu bosibl a gwybod i bwy y dylid gwneud adroddiad.

Charity Commission logo

 

Arweiniad y Comisiwn Elusennau

Mae'r Comisiwn Elusennau wedi cyhoeddi nifer o adnoddau gwrth-dwyll a all fod o gymorth i chi:

  • Rheolaethau ariannol mewnol elusennau sy'n egluro sut i reoli gweithgaredd ariannol eich elusen a defnyddio rheolaethau ariannol mewnol i leihau'r risg o golled. Mae rhestr wirio hunanasesu hefyd ar gael i'ch helpu i werthuso perfformiad eich elusen o'i gymharu â'r rheoliadau a'r argymhellion sydd yn y ddogfen ganllaw
  • Pecyn cymorth 5 rhan yw Protecting charities from harm (Saesneg yn unig), sy'n darparu arweiniad, offer ac adnoddau eraill i helpu ymddiriedolwyr elusennau i roi safonau llywodraethu ac atebolrwydd da ar waith i ddiogelu eu helusennau rhag terfysgaeth, twyll a mathau eraill o gam-drin
  • Mae Sut i adrodd am ddigwyddiad difrifol yn eich elusen yn ei gwneud yn glir beth sy'n cyfrif fel digwyddiad difrifol yn eich elusen (gan gynnwys twyll, lladrad neu golled sylweddol arall), a sut y dylech adrodd amdano.

CFG fraud cover

 

Canllawiau eraill a dolenni defnyddiol 

Cyhoeddwyd Charity Fraud: A guide for the trustees and managers of charities (Saesneg yn unig) gan Charity Finance Group ond fe'i cynhyrchwyd gan 15 o fudiadau yn y sector cyhoeddus, y trydydd sector a maes gorfodi'r gyfraith fel rhan o'r prosiect Charity Fraud. Fe'i hysgrifennwyd i helpu elusennau i atal, canfod ac adrodd twyll, ac yn ogystal â'r canllaw llawn mae ef hefyd ar gael mewn dogfen gryno, mewn fersiwn arlein a fersiwn y gellir ei hargraffu.

Pamffled gwybodaeth yw Giving Safely (Saesneg yn unig), a gyhoeddodd y Fraud Advisory Panel er mwyn helpu pawb i sicrhau bod eu rhoddion elusennol wir yn cyfrif. Mae'n rhoi cyngor ar sicrhau dilysrwydd casglwr neu elusen, yn ogystal ag arwyddion pendant i edrych amdanynt wrth adnabod sgam.

Mae gwefan Get Safe Online yn rhoi cyngor ymarferol ar ddiogelu'ch hun, eich cyfrifiaduron a'ch dyfeisiau symudol, a'r mudiad rhag twyll a phroblemau eraill a geir arlein. Mae ganddi dudalen benodol i helpu ymddiriedolwyr i atal a chanfod twyll arlein, sy'n rhoi ystod o wybodaeth yn amrywio o ddeall dyletswyddau a risgiau i weithredu rheolaethau bancio a chynyddu ymwybyddiaeth fewnol.

Mae'r Panel Cynghori ar Dwyll wedi cynhyrchu datganiad polisi gwrth-dwyll. Mae ei wefan hefyd yn rhoi cyngor ar sut i roi polisi o'r fath ar waith yn eich mudiad, ynghyd â ffyrdd eraill o ddiogelu'ch mudiad rhag twyll

Gall elusennau mawr ddefnyddio adnodd am ddim i hunanasesu eu gallu i wrthsefyll twyll sydd wedi'i ddylunio gan gyfrifwyr PKF Littlejohn a'r Ganolfan Astudiaethau Atal Twyll ym Mhrifysgol Portsmouth. Mae'r adnodd wedi'i seilio o amgylch 29 o gwestiynau ac mae'n galluogi elusen i sefydlu dau brif beth: faint mae twyll yn ei gostio i'r mudiad, a pha mor dda y mae wedi'i ddiogelu rhag twyll o'r fath.

Gall mudiadau hefyd yswirio i warchod rhag colledion a achosir gan anonestrwydd neu dwyll aelod o staff neu wirfoddolwr. Os ydych am gael gwybod mwy am hyn siaradwch â brocerwyr yswiriant Keegan & Pennykid ynglŷn â'r gwasanaethau cynghori arbenigol y gallant eu cynnig i elusennau - ac os ydych yn aelod o WCVA efallai y gallwch fanteisio ar ostyngiad ein cynlluniau cyswllt wrth wneud hynny.

 

Adrodd twyll

Sefydlwyd y gwasanaeth adrodd twyll dienw, Charity Fraud Line, gan Crimestoppers i alluogi cyflogeion mudiadau gwirfoddol i anfon gwybodaeth ymlaen ynglŷn â chamweddu yn y gwaith, heb orfod poeni am gael eu henwi. Charity Fraud LineGellir ffonio'r gwasanaeth unrhyw bryd, dydd a nos, 365 o ddiwrnodau'r flwyddyn, ac mae yna hefyd wefan bwrpasol sy'n cynnig cyngor a ffordd o adrodd twyll arlein os yw'n well gan bobl wneud hynny yn lle ffonio.

Action FraudAction Fraud yw canolfan genedlaethol y Deyrnas Unedig ar gyfer adrodd twyll a throseddau ar y we. Dyma ble y dylech adrodd twyll os ydych wedi dioddef sgam, twyll neu unrhyw fath o drosedd seiber. Gallwch ddefnyddio ei gwasanaeth adrodd arlein unrhyw bryd, dydd a nos, ac mae cymorth hefyd ar gael ar ei gwefan neu dros y ffôn drwy ganolfan gyswllt Action Fraud.

Mae gweithdrefn chwythu'r chwiban Swyddfa Archwilio Cymru ar gael i gyflogeion Llywodraeth Cymru (a chyrff perthnasol), y Gwasanaeth Iechyd Gwladol, awdurdodau lleol, awdurdodau'r heddlu ac awdurdodau tân, gan eu galluogi i godi pryderon sydd ganddynt ynghylch camweddau posib yn eu gweithle. Gall unigolion godi eu pryderon yn gyfrinachol â staff hyfforddedig a phrofiadol, dros y ffôn neu drwy ebost.

Welsh GovtYn ogystal â hyn mae gan Lywodraeth Cymru God Ymarfer ar Bolisi Chwythu'r Chwiban, ac o dan y polisi hwn ceir swyddogion enwebedig y gall staff Llywodraeth Cymru fynd atynt yn gyfrinachol gyda phryderon am amheuon o gamwedd. Mae'r broses honno'n cael ei goruchwylio gan Banel Llywodraeth Cymru ar Chwythu'r Chwiban, y mae ei gylch gwaith wedi'i ehangu i gynnwys achosion y mae'n cael gwybod amdanynt pan fo pryderon ynghylch y ffordd y mae partneriaid a derbynwyr grant yn defnyddio arian Llywodraeth Cymru. Ac os oes gennych reswm i gredu bod twyll yn cael ei gyflawni yn erbyn Llywodraeth Cymru, gallwch gysylltu â hi drwy ei llinell adrodd am dwyll neu drwy gyflwyno ffurflen iddi.