14 Chwef 2018

Mae WCVA wedi rhyddhau datganiad yn sgil y cyhoeddiad ddydd Llun fod y Comisiwn Elusennau wedi agor ymchwiliad statudol i Oxfam.

Daw ymchwiliad y Comisiwn Elusennau yn dilyn adroddiadau ysgytwol yn y wasg ynglŷn â honiadau o gamymddwyn gan aelodau o staff Oxfam a oedd yn rhan o Raglen Haiti yr elusen yn 2011. Mae'r Comisiwn yn pryderu na ddatgelodd Oxfam fanylion perthnasol 'yn llawn ac yn agored' ynglŷn â'r honiadau a'r ffordd y deliodd gyda'r digwyddiadau ar y pryd.

A ddylai'r cyhoedd bryderu ynghylch elusennau?

Yn ffodus mae digwyddiadau fel y rhain yn eithriadol o brin, ac mae'r mwyafrif helaeth o elusennau nid yn unig yn gweithredu mewn modd proffesiynol ond hefyd yn gwneud cyfraniadau enfawr at gymdeithas. Yng Nghymru does ond angen i ni edrych ar rai o'r mudiadau a gydnabuwyd yng Ngwobrau Trydydd Sector Cymru wythnos diwethaf i weld enghreifftiau o hyn.

Serch hynny, mae'r achos hwn yn atgoffa ymddiriedolwyr o bwysigrwydd cynnal safonau uchel o ran llywodraethu a diogelu yn eu mudiadau. Mae digwyddiadau o'r fath yn achosi niwed difesur i fuddiolwyr a niwed difrifol, hirdymor i ffydd a hyder y cyhoedd mewn elusennau.

Cyfrifoldeb ymddiriedolwyr yw sicrhau bod eu mudiadau'n cael eu llywodraethu'n dda a bod diogelu pobl yn flaenoriaeth, ond dim ond wythnos diwethaf yn adroddiad cydymffurfio blynyddol y Comisiwn datgelwyd bod:

'dros hanner y digwyddiadau difrifol a adroddwyd gan yr elusennau i'w rheoleiddiwr yn ymwneud â phryderon diogelu'.

Fel y corff ymbarél cenedlaethol i'r trydydd sector yng Nghymru, mae WCVA yma i gefnogi'r sector i gynnal safonau uchel o ran arferion llywodraethu a diogelu, gan sicrhau bod pawb sy'n dod i gysylltiad â'u mudiad yn cael eu cadw'n ddiogel ac nad ydynt yn cael eu niweidio, a bod mudiadau yn cael eu rhedeg yn dda.

Gall WCVA a'r rhwydwaith cenedlaethol o gynghorau gwirfoddol sirol ddarparu gwybodaeth ac arweiniad a chyfeirio mudiadau at gymorth pellach ar faterion llywodraethu a diogelu, a byddem yn annog unrhyw fudiad i gysylltu â ni am gymorth i sicrhau bod y meysydd pwysig hyn yn gywir ganddynt.

Y Cod Llywodraethu i Elusennau

Mae llywodraethu da mewn elusennau yn hanfodol i'w llwyddiant. Mae'n galluogi ac yn cefnogi elusen i gydymffurfio â'r gyfraith a'r rheoliadau perthnasol. Mae hefyd yn hyrwyddo diwylliant lle mae popeth yn gweithio tuag at gyflawni gweledigaeth yr elusen. Ewch i www.charitygovernancecode.org i gael gwybod mwy.